Skocz do zawartości



Zdjęcie

Kierunki Psychologii Klinicznej - moje notatki z wykładów

kierunki psychologii klinicznej kościelak wykłady notatki studentów

  • Zaloguj się, aby dodać odpowiedź
Brak odpowiedzi do tego tematu

#1 Cobra

Napisano 7 listopad 2013 23:42

Wykładowca: prof. dr hab. Ryszard Kościelak Literatura:

1.      Helena Sęk „Psychologia kliniczna” tom 2

2.      praca zbiorowa Robert Garson i inni „Psychologia zaburzeń” tom 1 (GWP)

3.      Helena Sęk „Wprowadzenie do psychologii klinicznej” wyd 2

4.      Selligman i inni „Psychopatologia” wyd. 5

 

 

 

 

Psychologia kliniczna to wg dawnego podziału psychologia stosowana.

 

psychiatria

psychologia kliniczna i zdrowia

ważny jest kontekst biologiczny

akcentuje uwarunkowania społeczne

zajmuje się osobami chorymi

zajmuje się osobami zdrowymi i chorymi

diagnoza opiera się na obserwacji i danych emirycznych

diagnoza opiera się na wywiadzie i obserwacji a test jest dopełnieniem tych dwóch metod

leczenie poprzez leki

leczenie poprzez terapie

 

Stany osoby zdrowej mogą obejmować również symptomy subiektywne – pozornie niezauważalne ale utrudniające życie i relacje społeczne, np. leki, samotność.

 

Podział psychologii klinicznej:

1.      wg kryterium rozwojowego (wieku) – inaczej objawiają się te same schorzenia w różnym wieku, występują również różnice w pomocy i leczeniu

a.       dzieci

b.      młodzieży

c.       dorosłych

d.      seniorów

2.      wg przedmiotu zainteresowania

  1. psychosomatyka (relacje między psyche i somą zachodzące w obu kierunkach)
  2. zdrowia (promowanie zdrowego stylu życia, zapobieganie chorobom)
  3. psychozy i nerwice
  4. neuropsychologia (aspekty psychologiczne zaburzeń neurologicznych)
  5. patologia społeczna (alkoholizm, narkomania, subkultury, agresja)
  6. psychologia osób niepełnosprawnych

-        digofrenopsychologia (psychologia osób upośledzonych intelektualnie)

-        tyflopsychologia (psychologia osób niewidzących i niedowidzących)

-        surdopsychologia (psychologia osób głuchych i niedosłyszących)

-        psychologia osób z dysfunkcjami narządów ruchu

-        psychologia osób chorych przewlekle (astma, gościec, stwardnienie rozsiane)

-        psychologia osób z wadami wymowy

  1. seksuologia

 

psychotyk – osoba, u której zdiagnozowano zaburzenia psychotyczne polegające na dochodzeniu do nieprawidłowych wniosków dotyczących rzeczywistości zewnętrznej, dokonywaniu niewłaściwych ocen słuszności własnego myślenia oraz spostrzeżeń i nie zmienia postępowania w obliczu przeciwnych dowodów. Są to: dwubiegunowe zaburzenia afektywne, schizofrenie, krótkotrwałe zaburzenia psychotyczne, zaburzenia nastroju, organiczne zaburzenia psychiczne. (A.S. Reber, 2002)

psychopatia – nieprawidłowy stan psychiczny o nieznanej etiologii i braku rozpoznania (A.S. Reber, 2002) a wg Zawadzkiego zaburzenia woli i temperamentu.

 

schemat%2520polkuli%2520normy.jpg

 

 

18.03.2006r

 

Rola koncepcji teoretycznych w psychologii klinicznej.

 

Psychologia kliniczna powstała w 1896r. wiąże się z utworzeniem przez Wittnera pierwszej kliniki psychologicznej przy Uniwersytecie Pensylwania.

 

Powstała po to, aby:

 

  1. zrealizować główne idee Wittnera
  2. wykorzystać psychologię empiryczną w praktyce
  3. stworzyć doktorantom psychologii zdobywania wiedzy praktycznej

 

Wittner w 1896r. przedstawił na Konferencji Amerykańskiego Towarzystwa Psychologicznego koncepcje metody klinicznej.

            W 1907r. założył pismo psych. „Psychological Clinic”. Na wprowadzeniu do pisma dał wyraz przekonaniu, że nauka powinna realizować postulat aplikacyjności (uzyskania dla praktyki) oraz nie ma zasadniczych różnic między czystą nauką teoretyczną a stosowaną

 

W oparciu o praktykę z dziećmi opóźnionymi w rozwoju i z deficytami poznawczymi sformułował cele i założenia kliniki psych. i stwierdził, że psychologia jest ściśle związana z medycyną, ale też s socjologią i pedagogiką. To klasa szkolna, ulica i grupa rówieśnicza są naturalnym laboratorium psychologicznym

Za kluczowe uznał doskonalenie metody klinicznej, zbliżonej do studium przypadków(case study). W programowym artykule wyjaśnia, dlaczego stosuje terminy „kliniczny” i „klinika”. Psychologia kliniczna nie jest psychologią medyczną. Dookreślało to metodę postępowania psychologa, a nie miejsce. Psychologia kliniczna miała być obroną przed bezpieczeństwem przenoszenia eksperymentów z uniwersytetów w laboratorium do środowiska naturalnego. Podejście kliniczne to nastawienie na indywidualne badanie i rozwiązanie problemów dzieci i dorosłych. Jest ważne także wtedy, gdy mamy do czynienia z normą i nie tylko do osób z zaburzeniami

 

Nastawienie na działanie praktyczne-przygotowanie do badania jednostkowego

 

Współczesne określenie psychologii klinicznej ma znaczenie nie tylko historyczne, ale służy szybkiemu identyfikowaniu dziedziny badań, praktyki, utrwalaniu tożsamości zawodowej, rozwoju piśmiennictwa specjalistycznego.

 

Specjalistycznego okresie dominacji filozofii i badań laboratoryjnych był to przewrót. Do 1924r. w USA powstało wiele klinik psychologicznych, towarzyszyły temu ważne zmiany organizacyjne. W 1917r. w ramach Am. Tow. Psych. powstało A.T.P. Klinicznej, które oficjalnie używało terminu psycholog kliniczny i podwyższało standardy zawodowych psych. jak i rozwój badań w dziedzinie psychologii klinicznej.

 

Współcześnie  PK ma szeroki zakres zainteresowań (zdrowie, choroby, różne formy życia człowieka) i jest bardzo zróżnicowana (pod względem obszaru zainteresowań, badań i praktyki). Spowodowało to wyodrębnienie różnych subdyscyplin oraz dziedzin interdyscyplinarnych.

 

Związek z innymi naukami: filozofia, nauki społeczne i przyrodnicze (biologia, medycyna, psychiatria).

 

 

Antologia-nauka o bycie    ---------->  różnicują psychologię

Epistemologia- nauka o wiedzy poznaniu    

 

{WAHADŁO}

 

LATA 60- nauki społeczne etc.                                      Nauki przyrodnicze

 

     

 

Biologiczny

Psychologiczny      ------------------------->    3 poz. Psychopatologii

społeczny

 

psychologia kliniczna jest dziedziną psychologii stosowanej, związek z psychologią osobowości, rozwoju, społeczną

PK korzysta z osiągnięć różnych dziedzin psych. ogólnej i ekologicznej. Jest pod silnym metodologii i badań psych., powiązany z teorią diagnozy.

 

Diagnoza kliniczna przypomina schemat badania naukowego.

 

Nowe obszary PK, aby być responsywną do społeczeństwa (odpowiadać na potrzeby społ.)

  • przemoc seksualna
  • nadużycia (jeszcze nie przemoc)
  • terroryzm
  • katastrofy
  • starzenie się
  • stres przemian społ.
  • Wsparcie społ.

 

PK uległa zdecydowanym przemianom z dziedziny, która zajmowała się pomocą dzieciom z dysfunkcjami, zmieniła się w naukę silnie związaną z psychiatrią, aby stopniowo poszerzać zakres niepełnosprawność i zdrowie.

 

Przez wiele lat PK zajmowała się głownie osobami chorymi, tworzyła koncepcje i często jest utożsamiana z psychopatologią. Teraz jest wiele subdyscyplin…

 

3 grupy przemian:

  1. główny nurt badań i praktyki PK stanowią zagadnienia zaburzeń psychicznych, psychicznych psychologii zdrowia problemy zdrowia
  2. PK dzieci, młodzieży i dorosłych ma swoje odrębności, ale też sfery ściśle ze sobą powiązane
  3. poszczególne subdyscypliny PK wyrastają z podstaw analizy zdrowia i zaburzeń

 

PK w Polsce.

 

Tendencje rozwojowe odzwierciedlają światowe przemiany. Przed wojną nawiązywano do dorobku europ., a od lat 70. pozostaje pod silnym wpływem zmian w latach 60. powstały ….. uczelniach i wydawano już polskie podręczniki.

 

Początek PK w Polsce

 

Nurty, teoretyczne podejścia (badania nad nieświadomością) i badawczy (dot. psychopatologii), praktyczny (dotyczący działań w zakresie przedmiotu psych-medycznego oraz Instytutu higieny psychicznej).

 

Zawsze dot. współpracy psychologa i lekarza.

Najszybciej rozwijały się kierunki psychoanalityczne. 1950-1960 najtrudniejsze lata, bo psychologów traktowano jako asystentów psychiatrycznych, Anie jako odrębny zawód. Wprowadzono metodę eksperymentu  klinicznego, a z tego powstała neuropsychologia. Potem wyodrębniła się  w oddzielną subdyscyplinę. Badano też wyższe czynności nerwowe. Na początku lat60. PK określono jako dziedzinę badań i praktyki zajmującej się zaburzeniami przystosowania. Teoria przystosowania i regulacji stała się w tych latach obowiązująca. Zach. człowieka polega na regulacji człowieka z otoczeniem na dwóch poziomach: wyższym (dotyczy zachowania człowieka w środowisku odp. OUN) i niższym (dotyczy funkcji pracy narządów wewnętrznych i odpowiada za to układ wegetatywny AUN- układ sympatyczny współczulny pobudza i parasympatyczny współczulny blokuje). Równowaga to homeostaza.

 

Ośrodki: Warszawa, Kraków, Poznań, KUL- ale tam religijne, rozwój PK też w ramach polskiego towarzystwa psychologicznego.

 

Obszar zainteresowań psychologii klinicznej, badań i praktyki- dziedziny rzeczywistości ze zdrowiem i chorobą. Przyczyny zdrowia, czynności rozpoznawania tych zjawisk oraz praktycznego działania, czyli pomocy/opieki, leczenia i rehabilitacji.

Zjawiska zdrowia i choroby.

 

Z podejścia ujęcia do PK

  1. wąskie
  2. szerokie

 

wąskie ogranicza obszar przedmiot i praktykę do zaburzeń, ale określa się jako dziedzinę badań i praktyki naukę o zaburzeniach przystosowania i zaburzeniach czynności i jak zab. Mechanizmów regulacji oraz o diagnozie tych zaburzeń i ich terapii

 

  • jako dziedzinę psychologii stosowanej, która zajmuje się zaburzeniami procesów regulacji psychicznej
  • jako dziedzinę psychologii, która zajmuje się zaburzeniami zachowania i przeżyć

 

zachowanie to czynność ukierunkowana na cel, która ma swój mechanizm regulacji. Czynność jest zaburzona, gdy nie spełnia następujących funkcji:

  • nie służy zaspokajaniu potrzeb
  • niw służy wypełnianiu zadań życiowych, wynikających z wymagań współczesnej kultury

 

szerokie- PK można określić jako dziedzinę badań i profilaktyki psych., zajmującą się opisowi i wyjaśnianiu zdrowych i zaburzonych form, zachowania, przeżywania i funkcjonowania somatycznego, określaniu przyczyn zdrowia i zaburzeń oraz wypełnianiu zadań praktycznych polegających na diagnozie zdrowia i zaburzeń w celu zastosowania psychologicznych form pomocy.

 

W obu definicjach pominięto twierdzenia dotyczące podstaw działania PK- kliniczną diagnozę i wiedzę o podstawach różnych form pomocy psych., mających na celu:

  • promocję zdrowia
  • psychoterapię
  • interwencję w kryzysie etc.

 

PK jest odrębną nauką.

 

PK oprócz celów praktycznych ma cele teoretyczne tworzenie teorii, koncepcji i twierdzeń, mających:

·         opisywać i wyjaśniać zdrowe i zaburzone funkcje psychiczne, somatyczne oraz zachowania osób, grup i społeczności

·         wyjaśniać przyczyny zdrowia i zaburzeń oraz ich mechanizmy biopsychospołeczne.

·         mają uściślać metody badania naukowego i diagnozy jednostkowej zdrowia i zaburzeń

·         mają opisywać i wyjaśniać zasady i mechanizmy różnych interwencji pomocowych

 

Zadania teoretyczne(2 pytania na teście)- polegają na tworzeniu i rozwijaniu wiedzy podstawowej, teoretycznej i empirycznej

 

Zadania praktyczne  polegają na profesjonalnym stosowaniu wiedzy i umiejętności do rozwiązywania problemów zdrowotnych osób, grup, społeczności i instytucji.

 

PK ma na celu:

·         diagnoza zdrowia i zaburzeń

·         interwencja i pomoc w sytuacji kryzysu

·         psychoterapia

 

Psycholog kliniczny to zawód zaufania publicznego.

 

Relacje między PK a psychologią osobowości i innych.

 

Wykrywanie sposobów praktycznego zastosowania prawidłowości i przedstawienie ich zastosowania- cel nauk stosowanych.

 

Dziedziny, w których występują prawidłowości psych. ogólnej:

  • p. uczenia się
  • p. rozwojowa
  • p. społeczna

 

W praktyce naukowe metody badań stosuje się np. w diagnozie klinicznej. PK wykorzystuje metody klasyczne, kwestionariusze, eksperymenty laboratoryjne, neuroobrazowanie, projekcje etc.

 

Podejście jakościowe a podejście ilościowe

 

Są takie dyskusje cały czas prowadzone, omawia się pułapki obu. Powoli odchodzi się od podejścia ilościowego na korzyść podejść jakościowych.

W testach poddaje się wyniki analizie klinicznej i jakościowej np. Wechslera- triada nerwicowa a nie tylko IQ.

Badacz reinterpretuje dane z innych źródeł do własnych potrzeb (np. anomia, etykietowani społeczne). Wymaga to tworzenia każdorazowo ram.

Psych. teoretyczna i PK mogą się wzajemnie stymulować, np. zjawisko stresu traumatycznego – badania kliniczne stymulowały badania nad pamięcią i zach. grup w sytuacjach katastrof.

Wiedza o mechanizmach ochrony zdrowia- weryfikowana w badaniach empirycznych

 

Teoria i modele w PK

 

Klinicysta może odwołać się do zróżnicowanej wiedzy teoretycznej. W PK można wyodrębnić różne kierunki myślenia:

  1. t. adaptacji (regulacji psychicznej zach.)- aby opisać i wyjaśnić mechanizm zaburzonej regulacji
  2. analiza funkcjonowania osobowości i jej zaburzeń odnosząc się do różnych koncepcji osobowości, które są szczególnie ważne przy wyjaśnianiu zaburzeń i projektują oddziaływania terapeutyczne.
  3. w swoim myśleniu klinicznym, badaniu i weryfikacji, badacz może odwoływać się do tzw. miniaturowych teorii zaburzeń wybranych procesów psych., np. do oceny poznawczej zagrożeń, etiologii przemocy, mech. lęku społecznego

 

Różne teorie naukowe tworzą spójny system pojęć i twierdzeń o zjawiskach psychologicznych.

Psychologicznych teoret. b. korzystne dla praktyki, gdy:

1.      im większy zakres zjawisk wyjaśnia (wszechstronność)

2.      im w prostszy sposób wyjaśnia zjawiska (prostota)

3.      im więcej jest testowanych hipotez dających się z niej wyprowadzić (sprawdzalność)

4.      im bardziej można wiedzę wykorzystać do programów skutecznego działania na rzecz zdrowia, czy promocji zdrowia, profilaktyki i terapii (użyteczność)

5.      im bardziej jest otwarta na stawianie nowych pytań (heurystyczność)

 

Wśród teorii wykorzystywanych przez PK są takie, które są tylko postulatywne (służą jako narzędzia) i spełniające kryteria teorii empirycznej.

Ważne, aby psycholog kliniczny  był świadomy ograniczenia teorii i dostosowywał  narzędzia oraz jego wnioski były powściągliwe.

 

Do teorii sprawdzonych należą

  • t. sytuacji, szczególnie trudnych i stresowych- badania empiryczne
  • t. rozwoju człowieka w całym życiu, można z nich wyprowadzić kryteria zdrowia rozumianego jako pokonywanie kryzysów rozwojowych lub pokonywanie czynników ryzyka, spełniania zadań rozwojowych, wynikających z współdziałania zmiennych w procesie rozwoju.
  • Koncepcje człowieka, teorie zachowania i zjawisk psychicznych- tworzą zbiór podejść spójnych na tyle, że używa się terminu psychologiczna wiedza paradygmatyczna lub kierunki psychologii lub orientacje w psychologii

 

 

Kierunki PK:

·         Psychodynamiczne

·         Psychoanalityczne

·         Behawioralno- poznawcze

·         Fenomenologiczno- egzystencjonalne

·         Interakcyjno-systemowe

·         Socjobiologicze (wpływ środowiska i biologii)

 

Różnią się co do:

  • Natury człowieka
  • Uwarunkowania zachowania
  • Przyczyn patologii
  • Narzędzi badawczych
  • Uwarunkowań rozwoju człowieka i zdrowia
  • Projektowania zmian w zachowaniu

 

Wyjaśniają zjawiska będące przedmiotem zainteresowania naukowca

 

Meiers wymienia podejścia:

1.      neuronaukowe

2.      ewolucyjne, związane z genetyką behawioralną

3.      behawioralne

4.      poznawcze

5.      społeczno- kulturowe

 

PK jako dziedzina badań, zdrowia i zaburzeń:

  1. modele opisowe i wyjaśniające powstają w ramach psychologii, ale też na styku różnych dziedzin
  2. modele nominalne i realne- przyjmuje się układ założeń upraszczających zjawiska i problemy realne, tworzy się hipotetyczne konstrukcje myślowe, upraszczanie obrazu rzeczywistości.

 

Dzięki modelom nadaje się rzeczywistości pewną strukturę i wyodrębnia się z niej cechy istotne

 

Statusy modeli w PK:

  1. heurystyczny
  2. teoretyczny
  3. eksperymentalny

 

Modele umożliwiają stawianie hipotez i można je weryfikować (np. model salutogenezy Antonowskiego)

 

Model hydrauliczny w psychoanalizie stosuje się dla zobrazowania przepływu energii psychicznej

Metafory heurystyczne- góra lodowa Freuda- pomaga wykraczać poza analogie modeli, aby uwypuklić i zdynamizować pojęcia (są mało precyzyjne, ale heurystyczne)

Znaczenie modelu jest tym większe, gdy dzięki niemu możemy wyjaśnić zachowanie z przeszłości i przewidywać zachowania przyszłe np. model zachowań zdrowotnych.

 

Metapojęcia

Metamodele

 

Założenia dla modeli powstają na styku dziedzin.

Pojęcie modelu bywa używane dla przedstawienia problemów szczegółowych, np.. modelu diagnozy:

·         model nozologiczny- ściśle określony zespół objawów wywołany przez ściśle określoną………

·         model funkcjonalny – związany  z funkcjonowaniem jednostki i symptomów subiektywnych i obiektywnych.

 

Model zawodu PK można opisać przywołując rózne modele

·         model opiekuńczy                )----------------->                    model pracy

·         model środowiskowy

 

Aspekty związane z różnicami przedmiotu badań

·         aspekt jednostkowy

·         aspekt społeczny

·         aspekt rozwojowy

·         neuronauka

 

badanie i rozumienie jednostki może przybrać formę dialogu hermeneutycznego (badanie i interpretacja źródeł pisanych), podczas którego odkrywa się np. system znaczeń (badacz+ klient) istotnych dla klienta

 

psychologia narracyjna, autonarracja- związane z psychologią egzystencjonalną, np. Seligman i inni.

 

Rozwój człowieka ma znaczenie w patologii, bo poszczególne etapy rozwojowe stanowią odrębne ryzyko dla zdrowia. Faza rozwoju współdecyduje o postaci zaburzeń. Zaburzenia mają wyraźny aspekt rozwojowy. Każdy rozwój zaburzeń u człowieka jest wynikiem współdziałania czynników biologicznych, psychologicznych, społecznych.

Kontekst rozwojowy posiada każde zaburzenie psychospołeczne.

Efekt niedopasowania z aktualnymi właściwościami człowieka.

 

13,05.2006r

 

Model strukturalno-topograficzny

  • 3 instancje: id, ego, superego
  • 3 systemy: nieświadomość, przedświadomość, świadomość
  • 2 koncepcje: 1)opisuje i wynika dynamikę występowania tych systemów pomiędzy, którymi działają cenzury (hamujące przejście z jednego do drugiego systemu). 2)wskazuje 3 instancje- trwale połączone struktury

 

id- zbiór popędów, najważniejszy to seksualny i śmierci

ego- wyłania się z id, nabywanie doświadczenia oraz kontrola dążeń popędowych między id i superego

superego-w wyniku interioryzacji

 

Nerwice wg Freuda

1.      aktualne- powst. z zakłóceń seksualnych

2.      psychonerwice- nerwice natręctw

3.      narcystyczne- schizofrenie, melancholie

 

woyeryzm- podglądactwo

skopofilia- oglądanie różnych części ciała

 

sytuacja traumatyzująca

 

mechanizmy obronne: wyparcie, regresja, izolacja wewnętrzna

 

narcyzm:

  1. pierwotny- brak odróżnienia siebie od obiektu
  2. wtórny- wycofanie kateksji z realnego obiektu- fantazja

 

NEOSPYCHOANALIZA

 

Tezy Karen Horney (pierwsza opracowała kulturową interpretację nerwic)

1.      nie złe popędy i instynkty są przyczyną choroby psychicznej- pacjent jest sam odpowiedzialny za stan choroby, czasami pacjenci z choroby czerpią zadowolenie

2.      nie potrzeby biologiczne, ale potrzeby bezpieczeństwa są podstawowymi wyznacznikami społ.

3.      lęk i wrogość wynika z frustracji

4.      zakwestionowanie terapii opartej ma przeszłości


  • 0

aniołek - 01.06.2008  :angel: , Izunia - 30.10.2009  :heart:  , Krzyś - 17.07.2014  :baby:  

 

- To są wargowie z Gundabad, dogonią cię w jednej chwili!
- A to króliki z Rhosgobel, więc niech próbują gonić....

 

 

 






Również z jednym lub większą ilością słów kluczowych: kierunki, psychologii, klinicznej, kościelak, wykłady, notatki, studentów

Użytkownicy przeglądający ten temat: 0

0 użytkowników, 0 gości, 0 anonimowych

Skin Designed By Evanescence at IBSkin.com